Tag Archives: katiwalian

Magnanakaws, Magnanakaws Everywhere

Ang dami-daming nakawan na talaga ang nangyayari sa panahon natin ngayon. Dati (nung batang-bata pa ako) nababalitaan ko lang yung mga nakawan sa tv, radyo at dyaryo at karaniwan nangyayari lang ito sa lugar na malayo sa probinsya namin.

Pero ngayon within the neighborhood ko na nababalitaan ang mga nakawan. Kahit sa loob ng mga subdivision na merong guard, may mga nakakapasok na snatchers. Kahit sasakay lang ng dyip, mananakawan ka. Tapos, lumelevelup pa dahil may kasama ng patayan yung iba.

Gipit na gipit talaga ang mga tao sa pera.

Pero kahirapan nga lang kaya ang nagtutulak sa ilang mga tao na magnakaw?

Kung magmamasid tayong mabuti, nasa palibot lang natin ang mga magnanakaw.
Kahit saan tayo magpunta, andun sila. They are everywhere.

1. Nandyan ang mga magnanakaw ng kaban ng bayan.

2. Ang mga negosyante o professionals na hindi nagbabayad ng buwis.

3. Ang mga empleyadong ipinupuslit ang mga gamit o kita ng kumpanya.

4. Mga opisyal ng home owners association na nagbubulsa ng home owner’s fee.

5. Mga church administrators na ginagastos para sa sarili ang kontribusyon ng mga parokyano.

6. Mga kamag-anak na nanggogoyo ng kaanak na OFW para makahuthot ng labis-labis na pera.

7. Yung mga kriminal na pagnanakaw talaga ang hanapbuhay.

And so on and so forth.

Bakit ganyan tayo sa Pilipinas?
Lahi ba tayo ng mga kleptomaniac?

Ano ang nagbubulid sa maraming tao na magnakaw kahit hindi naman naghihirap sa buhay?

“Moderate their greed”, sabi daw ni former NEDA Director Romulo Neri kay Jun Lozada nung hinohokus pokus yung ZTE broadband deal.

Hintuan na kaya natin ang nakawan.
Patunayan nating marangal ang lahi natin at hindi tayo mga magnanakaw.

Iniiwan ko sa inyo ang awiting ito mula sa Asin na pinamagatang, “Magnanakaw”.

Magnanakaw
by Asin

Ayon sa kasulatan, ayon sa mga nakaraan
Ayon sa mga nangyayari noon at sa nangyayari ngayon
Tayong mga Pilipino raw ay may ugaling magnanakaw
Mula pa no’ng unang panahon hanggang sa kasalukuyan
Ito kaya’y totoo, ito kaya’y nangyayari
Ito kaya’y nangyayari noon, nangyayari din kaya ngayon
Ito kaya’y dahil na rin sa ating katamaran
Hindi tapat sa gawain at sa iba’y nakikinabang

Tingnan mo ang iyong sarili, suriin mo ang iyong ginagawa
Ikaw ba’y isang magnanakaw at taong mapagsamantala
Hindi nagpapapawis, hindi lumuluha
Ginagamit ang galing sa hindi tamang gawa

CHORUS
Ang magnanakaw ay mapagsamantala
Magaling magkunwari, madaling makilala
Balat-kayong ginagamit kahit hindi sa pirata
Magnanakaw pa rin ang nakikita sa kanya

May nagnanakaw ng oras, talino at pawis
Pati ang galing kung minsa’y ninanakaw rin
Ano kaya ang dapat gawin ngayong alam na natin
Dahil na rin ba sa katamaran, hahayaan na lang ba natin

Tingnan mo ang iyong sarili, suriin mo ang ‘yong ginagawa
Ikaw ba’y isang magnanakaw at taong mapagsamantala
Hindi nagpapapawis, hindi lumuluha
Magnanakaw ng oras, galing at pawis ng iba

Advertisements

Kanino Nagsimula?

Ang corruption (bow) o “katiwalian” sa Tagalog ay isang bagay na alam na alam nating mga Pilipino na nasa paligid natin. Para itong hangin na hindi man natin nakikita ay nararamdaman naman natin.

Para rin itong kabag sa tiyan na kapag lumabas ay hindi man natin makita, naaamoy naman ito at tunay namang nakaka-apekto sa ating lahat (lalo pa kung ikaw at ang nagbuga nito ay nasa loob ng elevator).

Alam na alam natin ang salitang “katiwalian”. Nakakasawa na nga eh. Ang kamalayan (awareness) ng mga Pilipino sa katiwalian ay sapat na upang huwag ipaliwanag kung ano ito.

Malawak ang saklaw ng corruption sa ating lipunan. Karaniwang ina-associate ang salitang “tiwali” sa mga taong may kinalaman sa pamahalaan o yung mga may katungkulan sa gobyerno.

Pero kung iisipin, marami sa hanay nating mga mamamayan ang gumagawa ng katiwalian ngunit hindi ito ibinabalita, binabatikos o iniimbestigahan. Sa kasamaang palad, ilan sa mga dapat na ituring at tawaging “tiwali” sa mga nararanasan natin sa araw-araw nating buhay ay tinanggap ng bahagi ng ating lipunan.

Ilan sa mga matatawag na katiwaliang na-encounter ko na at maaaring naranasan mo na rin ng first-hand:

1. Titser na mahilig magbigay ng report, lecture o project sa mga estudyante dahil tinatamad siyang magturo. Yun bang tipong mag-uumpisa at matatapos ang klase na hindi s’ya makikitang aalis sa kanyang kinauupuan.

2. Mga kaklaseng nangongopya ng eksamen at makakakuha pa ng mas mataas na grade kesa sa ‘kin. Yung iba, nabibigyan pa ng achievement awards dahil dito.

3. Mga pasaherong hindi nagbabayad ng pamasahe.

4. Mga tsuper na hindi nagsosoli ng sukli sa bayad.

5. Government employees na magaspang ang ugali, hindi maayos ang trabaho at maagang magsiuwi. Pupunta ka sa city hall, 4 pm pa lang, wala na yung in-charge sa nilalakad mo.

6. Katrabahong nagfa-file ng overtime para gawin yung trabahong ‘di nila ginagawa sa oras ng trabaho. O kaya, mga katrabahong nag-uuwi ng ilang mga office supply ng opisina.

7. Mga nagkukumpuni ng electrical appliances na ibabalik ang ipinaayos mo pero may kulang na o pinalitan na ng mas inferior ang pyesa sa loob.

8. Home owners association o school organization na hindi makapagpaliwanag ng maayos kung saan napupunta ang pondo.

9. Foreman o karpintero na nagpupuslit ng construction materials sa ipinapagawa sa kanila.

10. Mga empleyado sa post office na kumukuha ng mga padala.

11. Nangongotong na airport staff. Para ‘wag magbayad ng overweight baggage, bigyan lang sila ng tig-500 pesos, okay na. Di na baleng hindi makalipad ang eroplano sa bigat ng karga.

12. Mga kamag-anak na nakahandang manloko sa kaanak na OFW para lang makakuha ng mas maraming pera.

At maraming marami pang iba.

Ano kayang uri ng bansa ang maaasahan natin kung marami ng tiwali sa gobyerno, marami pang tiwali sa mga nasasakupan nito?

Ang 10 million US dollar (foreign bank account) question eh sa’n nagsimula ang katiwalian?

Nagsimula ba ito sa Pamahalaan, mula sa mga matataas na tao at kumalat na lang sa baba papunta sa ating mga pangkaraniwang mamamayan?

O nagsimula kaya ito sa ating mga pangkaraniwang mamamayan at ang mga tiwaling pinuno natin ay bunga lang ng kung anong lipunan meron tayo?

Para itong tanong na ano ang nauna, itlog o manok? Kung saan man ito nagsimula ay hindi na mahalaga, ang dapat gawin ngayon ay makapag-ambag tayo sa gaano mang kaliit na paraan para huminto na ito sa pagkalat.

Ikaw, naranasan mo na rin bang mabiktima ng katiwalian?

Kilusan Laban sa Katiwalian (Transparency International)

Ang Transparency International ay nakabase sa Berlin, Germany. Sinimulan ito nuong 1993 ng iilang mga tao lamang subalit lumawig ito at umabot na ngayon sa mahigit 100 na mga bansa sa buong mundo (kasama ang Pilipinas). Nilalayon nito na maging malaya ang mga bansa mula sa katiwalian ng pamahalaan, negosyo, pribadong sektor ng lipunan at pang-araw-araw na buhay ng mga tao.

Marami na rin itong nakamit na layunin gaya ng pagkakaroon ng international anti-corruption conventions, paglitis sa mga corrupt na lider at pagpapanagot ng mga kumpanya sa kanilang mga tiwaling pamamaraan.

Sa kanilang Taunang Ulat para sa taong 2011 ay nag-iwan ang Transparency International ng mga quotable quotes na masayang i-share (lalo na sa mga pinunong halal natin). Dagdag ding kamalayan ito para sa atin.

Applicable ang mga katagang ito sa lahat ng bansa na dumadanas ng katiwalian sa pamahalaan at sa pribadong sektor ng lipunan.

1. Corruption Never Won an Election Fairly

katiwalian sa eleksyon

2. Corruption Loves to Hear Excuses

convention laban sa katiwalian
3. Corruption is Afraid of the Truth

kaalaman sa mga tao sa pamamagitan ng impormasyon
4. Corruption Doesn’t Like to Compete Fairly

patas na kumpetensya sa negosyo
5. Corruption Only Has One Business Plan

katiwalian sa mga pribadong kumpanya
6. Corruption Only Protects Itself

katiwalian sa sandatahan
7. Corruption Thinks Justice Can be Bought

katiwalian sa hudikatura
8. Corruption Picks on the Weakest

pinapahirap lalo ng katiwalian ang mga mahihirap
9. Corruption Only Serves Itself

epekto ng katiwalian sa mga pampublikong serbisyo
10. Corruption Doesn’t Think About Tomorrow

epekto ng katiwalian sa kalikasan

Naniniwala ang Transparency International na may katapusan ang pamamayagpag ng katiwalian at nakakita sila ng mas maraming partisipasyon mula sa mga may malasakit na tao sa mga nakalipas na taon.

pakiki-isa ng mga tao laban sa katiwalian

Para sa kabuuang ulat at kung paano makatulong, narito ang link: TI Annual Report 2011