Tag Archives: Corruption

Kanino Nagsimula?

Ang corruption (bow) o “katiwalian” sa Tagalog ay isang bagay na alam na alam nating mga Pilipino na nasa paligid natin. Para itong hangin na hindi man natin nakikita ay nararamdaman naman natin.

Para rin itong kabag sa tiyan na kapag lumabas ay hindi man natin makita, naaamoy naman ito at tunay namang nakaka-apekto sa ating lahat (lalo pa kung ikaw at ang nagbuga nito ay nasa loob ng elevator).

Alam na alam natin ang salitang “katiwalian”. Nakakasawa na nga eh. Ang kamalayan (awareness) ng mga Pilipino sa katiwalian ay sapat na upang huwag ipaliwanag kung ano ito.

Malawak ang saklaw ng corruption sa ating lipunan. Karaniwang ina-associate ang salitang “tiwali” sa mga taong may kinalaman sa pamahalaan o yung mga may katungkulan sa gobyerno.

Pero kung iisipin, marami sa hanay nating mga mamamayan ang gumagawa ng katiwalian ngunit hindi ito ibinabalita, binabatikos o iniimbestigahan. Sa kasamaang palad, ilan sa mga dapat na ituring at tawaging “tiwali” sa mga nararanasan natin sa araw-araw nating buhay ay tinanggap ng bahagi ng ating lipunan.

Ilan sa mga matatawag na katiwaliang na-encounter ko na at maaaring naranasan mo na rin ng first-hand:

1. Titser na mahilig magbigay ng report, lecture o project sa mga estudyante dahil tinatamad siyang magturo. Yun bang tipong mag-uumpisa at matatapos ang klase na hindi s’ya makikitang aalis sa kanyang kinauupuan.

2. Mga kaklaseng nangongopya ng eksamen at makakakuha pa ng mas mataas na grade kesa sa ‘kin. Yung iba, nabibigyan pa ng achievement awards dahil dito.

3. Mga pasaherong hindi nagbabayad ng pamasahe.

4. Mga tsuper na hindi nagsosoli ng sukli sa bayad.

5. Government employees na magaspang ang ugali, hindi maayos ang trabaho at maagang magsiuwi. Pupunta ka sa city hall, 4 pm pa lang, wala na yung in-charge sa nilalakad mo.

6. Katrabahong nagfa-file ng overtime para gawin yung trabahong ‘di nila ginagawa sa oras ng trabaho. O kaya, mga katrabahong nag-uuwi ng ilang mga office supply ng opisina.

7. Mga nagkukumpuni ng electrical appliances na ibabalik ang ipinaayos mo pero may kulang na o pinalitan na ng mas inferior ang pyesa sa loob.

8. Home owners association o school organization na hindi makapagpaliwanag ng maayos kung saan napupunta ang pondo.

9. Foreman o karpintero na nagpupuslit ng construction materials sa ipinapagawa sa kanila.

10. Mga empleyado sa post office na kumukuha ng mga padala.

11. Nangongotong na airport staff. Para ‘wag magbayad ng overweight baggage, bigyan lang sila ng tig-500 pesos, okay na. Di na baleng hindi makalipad ang eroplano sa bigat ng karga.

12. Mga kamag-anak na nakahandang manloko sa kaanak na OFW para lang makakuha ng mas maraming pera.

At maraming marami pang iba.

Ano kayang uri ng bansa ang maaasahan natin kung marami ng tiwali sa gobyerno, marami pang tiwali sa mga nasasakupan nito?

Ang 10 million US dollar (foreign bank account) question eh sa’n nagsimula ang katiwalian?

Nagsimula ba ito sa Pamahalaan, mula sa mga matataas na tao at kumalat na lang sa baba papunta sa ating mga pangkaraniwang mamamayan?

O nagsimula kaya ito sa ating mga pangkaraniwang mamamayan at ang mga tiwaling pinuno natin ay bunga lang ng kung anong lipunan meron tayo?

Para itong tanong na ano ang nauna, itlog o manok? Kung saan man ito nagsimula ay hindi na mahalaga, ang dapat gawin ngayon ay makapag-ambag tayo sa gaano mang kaliit na paraan para huminto na ito sa pagkalat.

Ikaw, naranasan mo na rin bang mabiktima ng katiwalian?

Advertisements

Kilusan Laban sa Katiwalian (Transparency International)

Ang Transparency International ay nakabase sa Berlin, Germany. Sinimulan ito nuong 1993 ng iilang mga tao lamang subalit lumawig ito at umabot na ngayon sa mahigit 100 na mga bansa sa buong mundo (kasama ang Pilipinas). Nilalayon nito na maging malaya ang mga bansa mula sa katiwalian ng pamahalaan, negosyo, pribadong sektor ng lipunan at pang-araw-araw na buhay ng mga tao.

Marami na rin itong nakamit na layunin gaya ng pagkakaroon ng international anti-corruption conventions, paglitis sa mga corrupt na lider at pagpapanagot ng mga kumpanya sa kanilang mga tiwaling pamamaraan.

Sa kanilang Taunang Ulat para sa taong 2011 ay nag-iwan ang Transparency International ng mga quotable quotes na masayang i-share (lalo na sa mga pinunong halal natin). Dagdag ding kamalayan ito para sa atin.

Applicable ang mga katagang ito sa lahat ng bansa na dumadanas ng katiwalian sa pamahalaan at sa pribadong sektor ng lipunan.

1. Corruption Never Won an Election Fairly

katiwalian sa eleksyon

2. Corruption Loves to Hear Excuses

convention laban sa katiwalian
3. Corruption is Afraid of the Truth

kaalaman sa mga tao sa pamamagitan ng impormasyon
4. Corruption Doesn’t Like to Compete Fairly

patas na kumpetensya sa negosyo
5. Corruption Only Has One Business Plan

katiwalian sa mga pribadong kumpanya
6. Corruption Only Protects Itself

katiwalian sa sandatahan
7. Corruption Thinks Justice Can be Bought

katiwalian sa hudikatura
8. Corruption Picks on the Weakest

pinapahirap lalo ng katiwalian ang mga mahihirap
9. Corruption Only Serves Itself

epekto ng katiwalian sa mga pampublikong serbisyo
10. Corruption Doesn’t Think About Tomorrow

epekto ng katiwalian sa kalikasan

Naniniwala ang Transparency International na may katapusan ang pamamayagpag ng katiwalian at nakakita sila ng mas maraming partisipasyon mula sa mga may malasakit na tao sa mga nakalipas na taon.

pakiki-isa ng mga tao laban sa katiwalian

Para sa kabuuang ulat at kung paano makatulong, narito ang link: TI Annual Report 2011